جغرافیای ایران
ایران در شرق با افغانستان و پاکستان؛ در شمال شرقی با ترکمنستان، در بخش میانی شمال با دریای خزر، در شمال غربی با جمهوری آذربایجان و ارمنستان؛ درغرب با ترکیه و عراق؛ و سرانجام در جنوب با آبهای خلیج فارس و دریای عمان همسایه‌است.

از دید طبیعی ایران از شمال به رود اترک، دریای خزر و رود ارس، از مشرق به کوه‌های هندوکش و کوههای غربی دره سند، از مغرب به دامنه‌های غربی کوههای زاگرس و حوضه آبریز اروندرود و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود است. مساحت آن ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلو متر مربع و جمعیت آن برپایه برآورد سال ۱۳۸۴ ه. خ. ۶۸٬۲۷۸ میلیون تن بوده‌است. بیش از نیمی از ایران کویری و نیمه کویری است. حدود یک سوم ایران نیز کوهستانی است و بخش کوچکی از ایران (شامل جلگهٔ جنوب دریای خزر و جلگهٔ خوزستان) نیز از جلگه‌های حاصلخیز تشکیل شده‌است. مرتفع ترین کوه ایران نیز دماوند می باشد. بیشتر...
 

آب و هوای ایران
فلات ايران آب و هوايي نسبتاً خشك دارد . ايران در كمربند آب و هوايي خشك جهان قرار گرفته است و رشته كوههاي البرز و زاگرس از رسيدن جريان‌هاي هوايي مرطوب درياي مازندران(خزري) و مديترانه‌اي به داخل آن جلوگيري مي‌كنند. سرزمين ايران به دليل گسترده شدن بين25 و 40 درجه عرض جغرافيايي و همچنين به دليل وجود ارتفاعات، از تنوع آب‌ وهوايي شايان توجهي برخوردار است . ميانگين دماي سالانه، از شمال غرب به جنوب شرق كشور افزايش مي‌يابد و از حدود 10 درجه سانتي گراد در آذربايجان ، به 25 تا 30 درجه سانتي گراد در جنوب و جنوب شرقي مي‌رسد
كرانه‌هاي شمالي و جنوبي ايران در فصل‌هاي مختلف ،‌آب و هوايي متفاوت با آب و هواي ناحيه‌هاي مركزي و كوهستاني دارند . ميانگين دماي بندرعباس در جنوب ايران در ديماه(ژانويه) به 5/18 درجه سانتي گراد مي‌رسد ميزان تفاوت بارش سالانه نيز در ناحيه‌هاي مختلف كشور بسيار زياد است و از 2000 ميلي متر در گيلان تا كم‌تر از 100 ميلي متر در نواحي مركزي در نوسان است ميانگين سالانه بارش در ايران در حدود 275 ميلي‌متر است
سرزمين ايران از تنوع آب و هوايي چشمگيري برخوردار است تنوع آب و هوا ميان مناطق كشور با تغييراتي كه در فصل‌هاي مختلف ايجاد مي‌شود افزايش مي‌يابد
چنانچه در چند ناحيه مختلف از يك منطقه ، مي‌توان تابستان گرم و زمستان سرد را هم‌‌زمان ديد بنابراين ، آب و هواي ايران را فصل به فصل بايد مورد بررسي قرار داد
در ماههاي دي و بهمن ،‌در ايران سه منطقه آب و هوايي وجود دارد . كرانه‌هاي درياي مازندران با آب و هواي ملايم و نسبتاً سرد، بخش‌هاي مركزي با آب و هواي زمستاني ؛ بخش‌هاي جنوبي با آب و هوايي معتدل و مطبوع ، چهره مي‌نمايند . در فصل بهار به ويژه در ارديبهشت به طور كلي سراسر ايران از آب و هواي مطبوع و دلنشيني برخوردار است و فقط بخش‌هاي جنوبي ايران به طور ناگهاني گرم مي‌شوند در تابستان وضعيت آب و هوايي كشور پيچيده مي‌شود . هواي كرانه‌هاي درياي مازندران به علت رطوبت زياد دگرگون مي‌گردد و در روزها گرم و در شب‌ها نسبتاً خنك است . كرانه‌هاي جنوبي ايران با روزهاي بسيار گرم و شب‌هاي نسبتاً گرم و رطوبت بسيار همراه است

مردم ایران
پیشینهٔ تاریخی کشور ایران را در اسطوره‌های کهن ایرانی به آغاز تاریخ می‌رسانند ولی آغاز تاریخ سیاسی آن از آغاز شاهنشاهی ایران در زمان ماد است.

ایران امروزه از قومیت‌های زیادی از جمله :مازندرانی، گیلک، تالش، آذربایجانی، کرد، بلوچ، ترکمن، عرب و لر تشکیل شده‌است[1] . در ایران در حدود ۲۰ زبان و ۱۱۰ گویش زبانی رواج دارد و بزرگ‌ترین گروههای زبانی ایران را فارسی، ترکی آذربایجانی، کردی، ترکمنی، گیلکی و مازندرانی، تالشی، لری، عربی، بلوچی، ارمنی، آشوری و غیره تشکیل می‌دهند. زبان رسمی اداری ایران فارسی است. فارسی یکی از زبانهای شاخه هند و اروپایی است. براساس اصل پانزدهم قانون اساسی کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‏های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.

استان‌ها
مقالهٔ اصلی: استان‌های ایران
در سال ۱۳۱۶ ه. خ. ایران به ده استان تقسيم شد. به مرور زمان با ايجاد استان‌هاي جديد، تعداد استان‌هاي ايران افزايش يافت. براي مدت‌هاي مديدي از بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، ايران داراي ۲۴ استان بود. در سال ۱۳۷۲ استان اردبیل از استان آذربایجان شرقی جدا شده و استانی مستقل گشت. همچنين استان قم در سال ۱۳۷۴ از استان تهران‌ و استان قزوین در سال ۱۳۷۵ از استان تهران‌ جدا شدند. در سال ۱۳۸۳، استان خراسان به سه استان: خراسان جنوبی، خراسان شمالی و خراسان رضوی تقسیم شد. به اين ترتيب در حال حاضر ايران از ۳۰ استان تشكيل شده است.

آذربایجان شرقی - آذربایجان غربی - اردبیل - اصفهان - ایلام - بوشهر - تهران - چهارمحال و بختیاری - خراسان شمالی - خراسان رضوی -خراسان جنوبی- خوزستان - زنجان - سمنان - سیستان و بلوچستان - فارس - قزوین - قم - کردستان - کرمان - کرمانشاه - کهکیلویه و بویراحمد - گلستان - گیلان - لرستان - مازندران - مرکزی - هرمزگان - همدان - یزد

تاريخ
فلات ايران از قديمي‌ترين كانون‌هاي تمدني دوران باستان در آسيا است . و از اين نظر در دانش باستان شناسي ، جايگاه مهمي دارد . تاريخ اسكان در فلات ايران از دوره نوسنگي تا مهاجرت آرياها چندان روشن نيست ، اما شواهد روشني در دست است كه سرزمين ايران از ديرباز مسكون بوده است كانون‌هاي قديمي سكونت در كنار چشمه‌ها و رودخانه‌ها يا به طور كلي در مجاورت كوههاي زاگرس و البرز، به وجود آمده‌اند  مهم‌ترين اين كانونهاي باستاني عبارت‌اند از : تپه سيلك كاشان ، تپه حصار دامغان ، ترنگ تپه گرگان ، تپه حسنلو در آذربايجان ، تپه مارليك در رودبار، همچنين شوش در خوزستان در كاوشهاي باستان شناسي در اين كانون‌هاي تمدني ، آثاري به دست آمده‌اند كه قدمت برخي از آنها به هزاره پنجم پيش از ميلاد مي‌رسد
مهاجرت قويم آريايي به فلات ايران از هزاره دوم پيش از ميلاد آغاز شد . از اين قوم‌ها ، پارت‌ها در خراسان ، مادها در غرب و پارس‌ها در جنوب ايران مستقر شدند . امپراتوري مادها ، هگمتانه (اكباتان) يا همدان كنوني پا گرفت . هخامنشيان پس از پيروزي بر مادها و تسخير پايتخت آنان ، نخستين امپراتوري بزرگ ايران را به وجود آوردند . حدود متصرفات آنان در زمان داريوش اول (485-522 ق.م) از جلگه رود سند در مشرق تا مرزهاي يونان در مغرب مي‌رسيد. بناهاي تخت جمشيد و پاسارگاد كه از آثار اين دوره‌اند از آثار مهم باستاني ايران و جهان و از جاذبه‌هاي مهم جهانگردي به شمار مي‌آيند و همه ساله هزاران نفر از جهانگردان از اين آثار بازديد مي‌كنند
پس از انقراض هخامنشيان و به آتش كشيده شدن تخت جمشيد به دست اسكندر ، جانشينان وي (سلوكي‌ها) مدت كوتاهي بر ايران تسلط يافتند كه نتيجه آن آميزش فرهنگ ايراني با فرهنگ هِلِني بود
در حدود سال 250 ق.م ، پارتها كه يكي از اقوم آريايي بودند از خراسان به سمت غرب و جنوب غربي پيشروي كردند و امپراتوري خود را در تيسفون بر پهنه فلات ايران ، بنياد نهادند ، اين امپراتوري تا سال 224 پس از ميلاد دوام يافت . ساسانيان با پيروزي بر آخرين پادشاه پارتي در 225 م، امپراتوري جديدي به وجود آوردند كه تا اواسط قرن هفتم ميلادي دوام آورد . عصر باستاني ايران با ويژگي‌هاي سياسي ، اجتماعي و فرهنگي آن ، يكي از پرشكوه‌ترين عصرهاي تاريخ ايران به شمار مي‌آيد . از اين دوره ميراثهاي فرهنگي و بناهاي تاريخي فراواني در تخت جمشيد ، پاسارگاد ، شوش ، شوشتر ، همدان ، فيروزآباد(نقش رستم )  تاق بستان ، سروستان و نيشابور بر جاي مانده‌اند ، كه ارزش ديداري فراواني دارند
نفوذ اسلام در ايران در نيمه اول قرن هفتم ميلادي ، پس از فروپاشي امپراتوري ساساني ، روي داد از آن پس دوره جديدي در تاريخ ايران آغاز شد كه دگرگوني‌هاي بنيادي در اوضاع اجتماعي ، سياسي ، مذهبي و اجتماعي به وجود آورد
ايرانيان كه از نابرابري‌هاي اجتماعي موجود در دوره ساساني ناخشنود بودند ، به سرعت اسلام را پذيرفتند و در اشاعه و غناي فرهنگي آن كوشيدند با وجود پذيرش اسلام ، ايرانيان هرگز مخالفت خود را با سلطه خلفاي اموي و عباسي پنهان نمي‌كردند و در برابر ستمگريهاي حكومتهاي اموي و عباسي جنبش‌هاي استقلال طلبانه بسياري برپا كردند . آنان نيز براي تضعيف و سركوب ايرانيان كه به طرفداري از خاندان پيامبر(ص) و برقراري حكومت بر اساس امامت به پاخاسته بودند به تقويت عناصر غير غيراني پر داختند . ادامه جنگهاي فرسايشي ميان فرمانروايان محلي ، قدرت اين فرمانروايان را تحليل برد و زمينه را براي تسلط اقوام‌ بيگانه آسياي مركزي مانند تركان سلجوقي ، مغولها و تيموريان فراهم ساخت . در دوره صفويان اولين امپراتوري بزرگ ايران در دوران اسلامي پا گرفت و مذهب تشيع كه تا آن زمان پيروان آن در محدوديتهاي بسيار به سر مي‌بردند ، رسميت يافت . خصلتهاي پوياي مذهب شيعه و تعهدات سياسي و اجتماعي آن استقلال و هويت ملي ايران را در برابر ضربات سخت و كوبنده عثماني‌ها با استواري تمام حفظ كرد و ايران يك بار ديگر توانست در مقابل مدعي توليت مسلمانان ، به عنوان يك نيروي قدرتمند سياسي – مذهبي قد علم كند با انحطاط و سقوط صفويان ، حكومت‌هاي افشاريان و زنديان بر اريكه قدرت تكيه زدند . پس از حكومت زنديان ، عصر قاجاريان آغاز شد . در اين عصر نفوذ قدرتهاي بيگانه روس و انگليس در ايران توسعه ‌يافت . در همين دوره جنبش اجتماعي تنباكو، انقلاب مشروطيت ، قيام جنگل ، قيام شيخ محمد خياباني و …. به وقوع پيوست . در دوره پهلوي ، جنبش ملي شدن صنعت نفت زمينه ساز قيام 15 خرداد سال 1342 و ديگر قيامهاي استقلال خواهانه بود كه سرانجام به پيروزي انقلاب اسلامي به رهبري  خميني (ره) در سال 1357 انجاميد 

دين و فرهنگ
‌ دين رسمي ايران بر اساس اصل 12 قانون اساسي ، اسلام و مذهب شيعه اثني عشري است . حدود 99/65 درصد مردم مسلمان هستند پيروان مذهب‌هاي اسلامي حنفي ، مالكي ، شافعي ، حنبلي و زيدي در ايران از احترام و آزادي كامل برخوردارند
در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ، دين‌هاي زرتشتي ، مسيحي و كليمي به رسميت شناخته شده‌اند و پيروان آنها مي‌توانند مانند مسلمانان با حقوق يكسان در زندگي سياسي ، اجتماعي و اقتصادي كشور شركت كنند. اقليت‌هاي ديني زرتشتي ،‌ارمني ، كليمي و آشوري و كلداني در مجلس شوراي اسلامي نمايندگان مستقل دارند . غناي فرهنگي ايران در عرصه‌هاي مختلف از جمله انواع هنرهاي شرقي ، ادبيات و عرفان آوازه‌اي جهاني دارد . اسطوره‌ها، ‌افسانه‌ها ، حكمت و فلسفه ، شعر ، موسيقي ، ادبيات عامه ، صنعت‌هاي دستي ، معماري و هنرهاي تزئيني ايران ، بخش شايان توجهي از گنجينه‌هاي انديشه ، هنر و فرهنگ بشري را تشكيل داده‌اند

پژوهش های ایرانی/ نوشته ‌های رضا مرادی غیاث آبادی در فرهنگ ایران باستان و اختر
باستان شناسی